AnasayfaHakkımızdaAraştırma MerkezleriYayınlarHizmetlerimizBasında TASAVBağlantılarGalerilerİletişim

Uluslararası Güvenlik ve Türkiye


Doç. Dr. Kürşad Turan 
Güvenlik Araştırmaları Merkezi // 28 Temmuz 2014


 

 

SUNUŞ

Türk Akademisi Siyasi Sosyal Stratejik Araştırmalar Vakfı (TASAV), Türkiye’nin içinde bulunduğu sorunların tespiti ve bunlara yönelik alternatif çözümler oluşturulması amacıyla “Beyin Fırtınası” toplantılarına başlamıştır. Bu kapsamda, TASAV tarafından daha önce yapılan çalıştaylarda ortaya konulan öncelikler de dikkate alınmak suretiyle tüm siyasî, sosyal, ekonomik ve stratejik alan ve konular değerlendirmeye tâbi tutulmaktadır.

Küresel ve bölgesel gelişmelerin Türkiye jeopolitiğini yakından ilgilendirdiği bir süreçte, iç ve dış sorunların doğru teşhis edilmesi kuşkusuz doğru stratejilerin ve politikaların uygulamaya konulabilmesi bakımından önem arz etmektedir.

Siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda gittikçe büyüme, genişleme, yayılma ve bir kısmı da kangren olma istidâdı gösteren kimi sorunlar, aynı bakış açısıyla ve geniş bir vizyonla ele alınmayı beklemekte, bütüncül ve kuşatıcı bir anlayışla değerlendirilmeye ihtiyaç duymaktadır.

Siyasî alanda yürütülecek kuşatıcı reform hamlelerinin yanında, ekonomik ve sosyal alanlarda da önemli reformların yapılması, Türkiye’nin hedeflediği sıçramayı yapabilmesi için elzemdir. Bu düşüncelerden hareketle TASAV tarafından gerçekleştirilecek akademisyen ve uzmanların katılacağı bir dizi beyin fırtınası toplantısı ile Türkiye'nin “iyi yönetilen” bir ülke olabilmesine bilimsel katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Çalışmalar; yeni gelişmeleri, konunun evrensel boyutlarını, Türkiye’deki durumu, sorunları, eksiklik ve aksaklıkları değerlendiren; alternatif çözümlerin geliştirilmesini ve yeni politika önerilerini ihtiva eden; tüm meseleleri stratejik bakış açısı ile inceleyen ve diğer konularla bütünleşik olarak ele alan bir çerçevede yürütülmektedir.

Gazi Üniversitesinden Doç. Dr. Kürşad Turan’ın kaleme aldığı bu raporda, Türkiye’nin karşı karşıya kaldığı/kalacağı uluslararası sistemden kaynaklanan tehditler üç farklı analiz seviyesinde değerlendirilmektedir. Uluslararası sistem düzeyinde; NATO-Rusya arasındaki çekişme, Rusya’nın Ukrayna müdahalesi ve enerji politikaları incelenmektedir. Bölgesel seviyede Türk dış politikasının merkezinde yer alan Ortadoğu’daki güncel gelişmeler irdelenmektedir. Son analiz seviyesini oluşturan gruplar kapsamında ise Kürtler, mülteciler ve yükselişteki radikal İslamcı gruplar analiz edilmektedir. Sonuçta; Türkiye açısından riskin her seviyede yükselişe geçtiği ve bunun ülke dışındaki dinamiklerden kaynaklandığı kadar yakın geçmişte benimsenen dış politikaların başarısızlığıyla da yakından ilgili olduğu ortaya çıkmaktadır.

Bu vesileyle, beyin fırtınası çalıştayına katılan bilim insanlarına, araştırmacılara ve uzmanlara teşekkür eder, çalışmaların neticesinde ortaya çıkardığımız objektif veri ve politika önerilerinin ilgililere ve karar alıcılara yararlı olmasını temenni ederim.

Saygılarımla,

                     

İsmail Faruk AKSU
  TASAV BAŞKANI

 


 

 

 

GİRİŞ

Geleneksel olarak Türkiye’nin konumu itibarıyla zor bir bölgede bulunduğu ifade edilir. Komşuları ve bölgesinden kaynaklanan riskler Cumhuriyet dönemi Türk dış politikasının izlediği çizgide belirleyici olmuştur. Özellikle İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye karşısına çıkan tehditlerle Batı ile kurduğu ittifaklar çerçevesinde mücadele etme yolunu seçmiş ve böylece dış politika her dönemde Batı odaklı olmuştur.

Bu çalışmada Türkiye’nin son dönemde izlediği dış politikayı değerlendirdikten sonra bunun uluslararası sistemde yaşanan gelişmeler çerçevesinde ortaya çıkarttığı riskler ve fırsatları ele almaya çalışacağım. Bu doğrultuda iki farklı analiz seviyesinde yaşanan gelişmelerin ele alınması gerekiyor. Uluslararası sistem açısından değerlendirildiğinde Rusya’nın son dönem politikalarının ve ABD başta olmak üzere batılı devletlerin tepkilerinin Türkiye’nin konumu ve gelecekteki politikaları açısından belirleyici olmaları, bölgesel olarak bakıldığında ise artık gerçekçi bir Avrupa Birliği (AB) vizyonu kalmamış görünen Türkiye’nin odaklandığı Ortadoğu’nun özellikle dikkat edilmesi gereken bir bölge olması. Son kısımda ise Türkiye özelinde dikkate alınması gereken bazı güvenlik tehditlerini ele alacağım. 

 

1) TÜRK DIŞ POLİTİKASI

Cumhuriyet dönemi Türk dış politikasının en belirgin özelliği Batı odaklı yapısı olmuştur. Özellikle İkinci Dünya Savaşı’nın ardından artan Sovyet tehdidi ve Soğuk Savaş döneminin iki kutuplu yapısı dikkate alındığında bunun şaşırtıcı bir tarafı yoktur. Dış politikayı belirleyenler sık sık sadece Batı’ya odaklanmaları nedeniyle eleştirilere hedef olmuşlardır. Politikaların çoğu zaman sadece tek boyutlu olduğu ve Batı dışındaki bölgeleri ihmal ettiği doğrudur, ancak bu en azından bazı dönemlerde uluslararası sistemin dayattığı koşulların bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. 

Özellikle 1990’ların başında Soğuk Savaşın sona ermesiyle birlikte Türkiye de dış politikada daha fazla esneklik kazanmıştır. Bu esnekliğin doğal bir sonucu olarak politikalar Ortadoğu, Balkanlar ve Orta Asya’yı dâhil edecek şekilde çok boyutlu bir nitelik kazanmaya başlamıştır. Bu kapsamda politikanın çok boyutlu hale getirilmesi sadece son on yılda benimsenen bir hedef değildir. Bu dönemlerde Ortadoğu’ya ilginin artması bölgenin Türkiye için tarihi, ekonomik ve siyasi önemi dikkate alındığında doğal bir gelişmedir.

Politikanın çeşitlendirilme çabalarının merkezinde Batı’nın önemini kaybetmesi değil Türkiye’nin Batı’ya ve ABD’ye daha fazla yakınlaşma çabaları yer alır. 1950’li yıllarda Demokrat Parti hükümetlerinin Ortadoğu’ya odaklanmalarını Sovyet tehdidi karşısında ülke güvenliğini sağlamak amacıyla NATO’ya üye olma çabasının bir parçası olarak yorumlamak gerekir. Benzer şekilde 1990’ların ilk yarısında Soğuk Savaş’ın sona ermesi ve Sovyetler Birliği’nin ortadan kalkmasının ardından Türkiye’nin yeniden Ortadoğu odaklı bir politika izlemesi yeni oluşmakta olan sistemde kendisine bir yer bulma çabasından kaynaklanmıştır.

 

Devamı için tıklayınız

 

YAYINLAR
İletişim BilgilerimizBizi Takip Edin
Nasuh Akar Mah. 1.Cadde No:43/4 Balgat-Çankaya/ANKARA Tel:0312 287 8899 Faks:0312 285 4499