AnasayfaHakkımızdaAraştırma MerkezleriYayınlarHizmetlerimizBasında TASAVBağlantılarGalerilerİletişim

Açık Toplum ve Karl Raimund Popper

GİRİŞ

Karl Popper, 28 Temmuz 1902’de, Protestanlığa geçmiş bir Yahudi avukatın oğlu olarak doğmuştur. Viyana Üniversitesi’nde matematik ve fiziğin yanı sıra felsefe, müzik ve psikoloji eğitimi almıştır. 1919’da komünistlere katılan Popper, komünist ve (silâhsız) sosyalist işçilerin hayatlarını kaybettiği sokak kavgalarına da karışmıştır; ancak sonu olmayan şiddet hareketleri, onun daha sonraları Marksizm’e mesafeli durmasına ve şiddetten nefret etmesine sebep olacaktır.

1920’de Arnold Schönberg’ten çağdaş müziği öğrenen Popper, Schönberg’in “yeni müzik”inden hiçbir zevk alamayınca, Viyana Konservatuarı’nda kilise müziği öğrenmeye başlamıştır. 1922’de dışarıdan öğrenci olarak olgunluk sınavını veren Popper, öğreniminin yanı sıra bir mobilya ustasına da çıraklık etmiş ve sertifika almıştır. 1924’de halk okullarında ders vermek üzere öğretmenlik formasyon belgesi kazanmış, sınavlardan sonra ilkin bir çocuk sığınma evinde çalışmış, 1925’de Viyana’da yeni kurulan Pedagoji Enstitüsü’nde çalışmalarını sürdürmüştür.

Karl Popper doktorasını 1928’de psikolog Karl Bühler’in yanında yapmıştır: Düşünme Psikolojisinde Yöntem Sorunları. 1930-37 arasında Viyana’da ortaokul öğretmenliği (matematik, fizik) ile meşgul olan Popper, arada öğrenci olarak İngiltere’de de bulunmuştur.

1937’den İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar Yeni Zelanda-Christchurch’teki Cantenbury Koleji’nde felsefe okutmanlığı yapan Popper, 1946’da İngiltere’ye dönmüş ve arkadaşı Hayek’in de desteği ile London School of Economics and Political Sciences’ta okutman olmuştur. 1949’dan itibaren London School of Economics and Political Sciences’ta mantık ve bilim profesörlüğü yapmış ve bunu 1969’da emekli olana kadar sürdürmüştür. Pek çok nişan almıştır. Bunlar arasında Kraliçe tarafından asalet verilmesi (1965) ve Birleşmiş Milletler’in Otto Hahn Barış Madalyası (1993) da bulunmaktadır. Popper 17 Eylül 1994’te Londra’da Croydon’da ölmüştür.

Popper, 20’nci yüzyılda yaşamış ve filozof tanımına uyan en son filozoftur denilebilir. Daha çok bilim felsefesine yaptığı katkılar ile tanınmıştır. Onun siyaset felsefesi, bilim felsefesinin yansıması ve o alana uygulanmış bir hâli gibi durur.

Popper’ın hayatında fikirlerini etkileyen ve şekillendiren şahıslar ve onların teorileri vardır. Bunlar; Marx, Freud, Einstein ve Adler’dir. Bunlardan Einstein’ın teorisinin yanlışlanabilir, diğerlerinin ise yanlışlanamaz oluşları onu çok etkilemiştir. Buradan hareketle bilimsel olan ile olmayan arasındaki ayırım kriterini, o zamana kadar genel kabul gören pozitivistlerin “doğrulamacı” anlayışı yerine “yanlışlama” üzerine kurmuş ve “tümevarım” anlayışını da reddetmiştir.

Siyaset felsefesini ise, “Tarihselciliğin Sefaleti” ve iki ciltlik “Açık Toplum ve Düşmanları” eserleri ile ortaya koymuştur. Popper’ın siyaset felsefesinin temeli,  “tarihsicilik” ve bunun yansıması olan “kapalı toplum” dediği bütün otoriter ve totaliter görüş ve rejimlerin eleştirisi ile insanlığın ideali olması gerektiğini söylediği “açık toplum” anlayışının savunulması üzerine kuruludur.

Popper’a göre kapalı toplum ruhunu tarihsicilikten alan ve Platon, Hegel ve Marx’ın devam ettirdiği bir düşünce geleneğidir. Bunun yansımaları ise bütün otoriter, totaliter, faşist ve komünist ideoloji ve yönetimlerdir. Bunlarla mücadele edilmelidir.

Kapalı toplumun karşısına diktiği ve insanlığın ideali olarak sunduğu anlayış ve felsefe ise “açık toplum” anlayışıdır. Bu anlayışın temelleri -ona göre- Perikles, Sophokles, Thukydides, Euripides, Protagoros, Herodotos, Demokritos ve Sokrates gibi “büyük kuşak” dediği filozoflar zinciri tarafından atılmıştır.

Popper’ın aslında “açık toplum”dan anladığı, bütün kurum ve değerleri ile “liberal demokrasi”dir. Ancak 18’nci yüzyılda Adam Smith tarafından sistemli bir şekilde ortaya konan liberalizmden önce de bu anlayışın köklerinin bulunduğu Popper tarafından dile getirilmiştir. Popper’ın anladığı “liberal demokrasi”; ayakları yere basan, klâsik liberalizmden yer yer ayrılan, hatta bazen liberallerce onun liberalliğini tartışılır hâle getiren, “sosyal” yönleri de bulunan bir anlayıştır. 

Devamını okumak için tıklayınız.

YAYINLAR
İletişim BilgilerimizBizi Takip Edin
Nasuh Akar Mah. 1.Cadde No:43/4 Balgat-Çankaya/ANKARA Tel:0312 287 8899 Faks:0312 285 4499