AnasayfaHakkımızdaAraştırma MerkezleriYayınlarHizmetlerimizBasında TASAVBağlantılarGalerilerİletişim

Basına Tanınan Özgürlükler Açısından Türkiye'nin 10 Yıllık Karnesi


Konur Alp Koçak 
Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Merkezi // 03 Şubat 2013



 

Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) Örgütü’nün, 30 Ocak 2013’te yayımladığı “2013 Dünya Basın Özgürlüğü Sıralaması”nda Türkiye 179 ülke içerisinde 154. sırada yer almıştır. 

Rapora ilişkin açıklamalarda bulunan RSF Genel Sekreteri Christophe Deloire “Diktatörlüklerde, haberin aktörleri aileleriyle birlikte acımasız baskılara maruz bırakılıyor. Birçok demokratik ülkedeyse haberciler, basının ekonomik krizi ve çıkar çatışmalarıyla karşı karşıya. Tüm bu şartlar birbiriyle kıyaslanamayacak olsa da, ister şiddete isterse yayın kısıtlamalarına karşı olsun, baskılara karşı direnenleri anıyoruz. şeklinde konuşmuş; sıralamada kıstas olarak doğrudan ülkelerdeki rejimlerin niteliğinin dikkate alınmadığını, buna karşın çalışmayla, demokratik ülkelerin insan haklarını ihlâl eden ülkelere göre haber üretme ve yayma özgürlüğünü daha etkin şekilde koruduklarının ortaya çıktığını açıklamıştır.

RSF’nin yayınladığı raporda, Türkiye demokrasisi bugün gazeteciler için dünyanın en büyük hapishanesi haline geldi. Her eleştiriyi çeşitli yasadışı örgütlerin komplosu olarak değerlendiren devletin güvenlikçi paranoyası, Kürt Sorunu’nun tekrar tırmanışa geçtiği son bir yıl içerisinde yeniden belirginleşti. Acaba, Terörle Mücadele Kanunu’nda onca kez vaat edilen fakat ertelenen reformlar, yetkililerle PKK arasındaki müzakerelerin yeniden başlaması, gerçek bir yaklaşım değişikliği doğurabilecek mi?” denilerek, basın özgürlüğündeki gerilemenin sorumlusu olarak hükümet işaret edilmiştir.


Daha önceki yıllarda da olduğu üzere, sıralamada en üstte Kuzey Avrupa ülkeleri yer almıştır. Finlandiya, üst üste üçüncü kez basın özgürlüğüne en saygılı ülke seçilirken, onu Hollanda ve Norveç takip etmiştir. 4. sırada Luksemburg, 5. sırada Andora’nın yer aldığı indekste; İsveç 10, Avusturya 12, Almanya 17, İngiltere 29, ABD 32, İspanya 36, Fransa ise 37. sırada yer almıştır.  2002 yılında 99. sırada yer alan Türkiye’nin son on yılda basın özgürlüğü açısından gittikçe daha kötü bir seviyeye düştüğü vurgulanan raporda, hükümete yöneltilen eleştirilerin “güvenlik” gerekçesiyle üstünün kapatılmasına yönelik baskılar ve bu çerçevede birçok gazetecinin tutuklanması, söz konusu kötüye gidişim temel sebebi olarak değerlendirilmiştir. Raporda, bilhassa Kürt meselesine ilişkin olarak hükümeti eleştiren gazetecilerin tutuklanması neticesinde Türkiye’nin şu anda en büyük “gazeteci hapishanesi” hâline geldiği de belirtilmiştir. RSF, bölgesinde liderlik iddiası olan Türkiye’nin sıralamadaki yerinin bu iddiasına yakışmadığı değerlendirmiştir.

RSF, sıralama yoluyla kıtaları da basın özgürlüğüne saygı anlamında puanlandırmıştır. Buna göre, Avrupa 100 üzerinden 17,5, Amerika kıtası 30, Asya Pasifik ülkeleri 42,2, eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ülkeleri 45,3 almış; “Arap Baharı”na rağmen Mağrip ve Kuzey Afrika bölgesi 48,5 puanla son sırada kalmıştır. 46,56 puan aldığı dikkate alınırsa Türkiye’nin eski SSCB ülkeleri ile Afrika ülkeleri seviyesinde olduğu anlaşılmaktadır.

Basın özgürlüğünde en alt sıralara düşen Türkiye’nin bu alandaki performansı, diğer ülkelerin sıralamadaki yerlerine bakıldığında daha da net anlaşılmaktadır. Zira, bütün demokratik ülkelerin gerisinde kalan Türkiye, daha da vahim bir şekilde, Moritanya, Togo, Nikaragua, Mozambik gibi birçok Afrika ülkesinin de gerisinde bulunmaktadır. Ayrıca, Nambiya’nın sıralamada bir sıra yükselerek 19. sıraya geldiği; Botswana’nın yine iki sıra yükselerek 40. sıraya oturduğu görülmektedir. İki yıldır “Arap Ayaklanması” sebebiyle tam anlamıyla bir kargaşa ortamında bulunan Mısır’ın dahi 158. sırayı aldığı özgürlük sıralamasında Türkiye’den daha kötü durumda olan az sayıdaki ülke şunlardan ibarettir: Svaziland, Azerbaycan, Belarus, Pakistan, Kazakistan, Ruanda, Sri Lanka, Suudi Arabistan, Özbekistan Bahreyn, Gine, Cibuti, Laos, Yemen, Sudan, Küba, Vietnam, Çin, İran, Somali, Suriye, Türkmenistan, Kuzey Kore, Eritre.

 

Raporun tam metnine ulaşmak için: http://fr.rsf.org/IMG/pdf/classement_2013_gb-bd.pdf

YAYINLAR
İletişim BilgilerimizBizi Takip Edin
Nasuh Akar Mah. 1.Cadde No:43/4 Balgat-Çankaya/ANKARA Tel:0312 287 8899 Faks:0312 285 4499